Een medewerker maakt met zijn werkmail een account aan bij een webshop. Hetzelfde wachtwoord als voor Microsoft 365, want dat onthoudt makkelijk. Een jaar later wordt die webshop gehackt. De lijst met e-mailadressen en wachtwoorden komt online. Drie weken later logt iemand anders in op zijn mailbox.
Niemand bij jullie heeft iets fout gedaan bij die webshop. Toch staat de deur open.
Het goede nieuws: je kunt uitzoeken of jullie gegevens online staan. En je kunt ervoor zorgen dat een gelekt wachtwoord niet meteen een incident wordt.
Hoe inloggegevens uitlekken
Gegevens komen meestal via een van deze drie routes op straat.
Datalekken bij andere diensten. Webshops, congresorganisatoren, online tools. Worden zij gehackt, dan liggen de gegevens van hun gebruikers op straat. Gebruikt iemand daar zijn werkmail en hetzelfde wachtwoord, dan is jullie account ook in gevaar.
Infostealers. Malware op een computer, vaak een privé-pc, die opgeslagen wachtwoorden en sessiecookies uit de browser kopieert. Die buit wordt doorverkocht. Met een gestolen sessie kan een aanvaller soms zelfs MFA omzeilen.
Phishing. Een nep-inlogpagina die er precies uitziet als die van Microsoft. Moderne phishingkits vangen niet alleen het wachtwoord, maar ook de sessie na de MFA-stap.
De gegevens belanden op fora en marktplaatsen op het dark web. Daar kopen aanvallers ze in bulk.
Zelf controleren: twee plekken om te kijken
1. Have I Been Pwned
Have I Been Pwned is een bekende dienst die gegevens uit datalekken verzamelt. Met de domeinzoekfunctie zie je welke e-mailadressen van jullie domein in bekende datalekken voorkomen, en in welke. Je moet eerst aantonen dat het domein van jou is. Voor de meeste domeinen is dat gratis; voor domeinen met veel gelekte adressen heb je een betaald abonnement nodig.
Je ziet welke adressen in een lek zitten, niet de wachtwoorden zelf. Het vertelt je wie extra aandacht nodig heeft.
2. Microsoft Entra ID
Microsoft zoekt zelf ook naar gelekte inloggegevens. Vindt het een wachtwoord dat hoort bij een account in jullie omgeving, dan markeert Microsoft Entra ID die gebruiker als risicovol.
Wat je daarvan ziet, hangt af van je licentie. Met Entra ID P1, onderdeel van Microsoft 365 Business Premium, zie je beperkte informatie over risicovolle gebruikers. Met Entra ID P2 zie je alle details en kun je automatisch een wachtwoordreset afdwingen als een account risicovol wordt.
Wat je doet als je een treffer hebt
- Reset het wachtwoord en trek alle sessies in. Alleen een nieuw wachtwoord is niet genoeg als een aanvaller al is ingelogd.
- Controleer de mailbox op nieuwe doorstuur- en inboxregels en op inlogs van onbekende locaties.
- Stop hergebruik. Met een wachtwoordmanager gebruikt iedereen makkelijk een uniek wachtwoord per dienst.
- Kies phishingbestendige MFA, zoals passkeys of Windows Hello. Een code via sms of een app kan worden onderschept.
- Leg vast wie wat doet, zodat de volgende keer niemand hoeft te zoeken.
Waarom monitoring het verschil maakt
Zelf controleren is een momentopname. Datalekken gebeuren elke week, en aanvallers wachten niet op jouw volgende controle.
Een inlog met een gelekt wachtwoord ziet er in de logbestanden vaak afwijkend uit: een onbekend land, een nieuw apparaat, direct gevolgd door een nieuwe inboxregel. Een SOC ziet die combinatie en grijpt in, ook ’s nachts en in het weekend. Het account wordt geblokkeerd voordat er schade is.
Hoe dat werkt, lees je in onze blog over Microsoft SOC en SIEM voor het mkb.
Veelgestelde vragen
Wat is het dark web?
Een deel van internet dat je niet met een gewone browser of zoekmachine bereikt. Criminelen gebruiken het onder meer om gestolen gegevens te verhandelen.
Wat is een infostealer?
Malware die ongemerkt wachtwoorden, cookies en andere gegevens uit je browser kopieert en naar een aanvaller stuurt. Vaak komt die binnen via illegale software, nepdownloads of bijlagen.
Is MFA dan niet genoeg?
MFA houdt de meeste aanvallen met alleen een wachtwoord tegen. Maar aanvallers kunnen sessies stelen of je een MFA-verzoek laten goedkeuren. Phishingbestendige MFA, beheerde apparaten en monitoring maken het verschil.
Bronnen: Risicodetecties in Microsoft Entra ID · Microsoft Entra-licenties · Have I Been Pwned: domein doorzoeken

